Депресијата не е само емоционална состојба или “лош ден”. Таа е сериозно психофизичко нарушување што ги влијае размислувањето, расположението, сонот и до некаде долгорочно го менува мозочното функционирање. Во овој текст ќе обошириме што точно се случува во мозокот кај луѓе со депресија, кои се промените во телото, и зошто е важно да се разбере депресијата како реално здравствено состојба.
Хемија на мозокот: клучни невротрансмитери
Кога се случува депресија, најчесто се намалува нивото на одредени невротрансмитери:
- Серотонин: одговорен за расположението и сонот. Ниското ниво потикнува тага, невоздржливост, и нарушен сон.
- Допамин: важен за осеќање на задоволство, награда, и мотивација.
- Норадреналин: се поврзува со енергијата и вниманието.
Дефицитот на овие мозочни “пораки” го прекинува нормалното функционирање на расположението, што води до симптоми на тага, губење интерес, изолација и немотивираност.
Структурни промени во мозокот
Долготрајна или тешка депресија води до промени во структурата на одредени региони во мозокот:
- Хипокампус: се намалува на големина, што води до нарушена меморија и емоционална нестабилност.
- Префронтален кортекс: намалувана активност што води до потешкотии во донесување одлуки и контрола на емоции.
- Амигдала: хиперактивност кај особи со депресија, што ги интензивицира стравот и тревожноста.
Физиолошки процеси и телесни промени
- Повисок кортизол: кроничен стрес води до неравнотежа на хормони и намалувана имуна заштита.
- Нарушен сон: или премногу или премалку спиење – без чувство на одмор.
- Замор: дури и по одмор, телото останува без енергија.
- Променлив апетит: некои лица јадат многу, некои изгубуваат интерес за храна.
- Физичка болка: чести главоболки, болки во стомак, мускули, без очигледна медицинска причина.
Хормонални и имунолошки нарушувања
- Нарушена HPA-оска (хипоталамус-хипофиза-надбубрежна жлезда): оваа оска регулира одговор на стрес. Кај депресија, таа станува прекумерно активна, што доведува до постојано високи нивоа на кортизол.
- Намален имунитет: зголемен ризик од инфекции, воспаленија и хронични болести.
Заклучок
Депресијата не е само „лошо расположение“, туку вистинска биолошка состојба која го менува начинот на кој функционира мозокот и телото. Таа влијае на хемијата, структурата и хормоналната рамнотежа. Разбирањето на овие процеси е прв чекор кон прифаќање, поддршка и успешно лекување.
Луѓето со депресија не се „слаби“ – нивниот мозок и тело се буквално во состојба на борба. Со соодветен третман, терапија, поддршка и грижа, можно е заздравување и враќање на нормален, квалитетен живот.
