Простатата (prostate) е мал орган со големина на орев, кој се наоѓа под мочниот меур (urinary bladder) и пред ректумот (rectum) кај мажите. Таа е дел од машкиот репродуктивен систем (male reproductive system) и игра важна улога во производството на семена течност (semen), која ги носи сперматозоидите (sperm cells).
Функција на простатата (Prostate Function)
Главната функција на простатата е создавање на дел од течноста што се наоѓа во спермата (semen). Оваа течност ги одржува сперматозоидите живи и подвижни, што е важно за плодноста (fertility). Простатата исто така помага во контрола на уринирањето (urination) бидејќи го опкружува горниот дел на уретрата (urethra) – цевката низ која поминува и урината (urine) и спермата (semen).
Течноста што ја создава простатата содржи ензими (enzymes), цинк (zinc) и цитрат (citrate), кои ја штитат ДНК на сперматозоидите и го подобруваат нивниот „животен век“ додека патуваат кон јајце клетката (egg cell). Во текот на ејакулацијата (ejaculation), мускулите на простатата се контрахираат и ја туркаат течноста во уретрата, каде што се меша со сперматозоидите од тестисите (testicles) и другите компоненти од семените везикули (seminal vesicles) – создавајќи ја спермата.
Дополнително, простатата игра и улога како вентил – помагајќи да се спречи излегување на урина за време на ејакулација.
Промени со возраста (Age-related Changes)
Со текот на времето, особено по 50-тата година, простатата може да се зголеми. Ова зголемување е често бенигно и се нарекува бенигна хиперплазија на простата (Benign Prostatic Hyperplasia – BPH). Може да предизвика симптоми како:
- Често уринирање, особено ноќе (nocturia)
- Слаб млаз на урина (weak urine stream)
- Тешкотии при започнување со мокрење (urinary hesitancy)
Најчести заболувања на простатата (Common Prostate Conditions)
- Бенигна хиперплазија на простата (Benign Prostatic Hyperplasia – BPH) – незлокобно зголемување
- Простатитис (Prostatitis) – воспаление на простатата, често со болка и проблеми со уринирање
- Карцином на простата (Prostate Cancer) – најчестиот вид рак кај мажи над 50 години
Симптоми за кои треба да се обрати лекар (Warning Signs)
- Тешкотии со уринирање (urination problems)
- Крв во урина или сперма (hematuria/hematospermia)
- Болка во долниот дел на грбот, карлицата или бедрата (pelvic or lower back pain)
- Често мокрење, особено ноќе (frequent urination)
- Слабост или неможност за уринирање (urinary retention)
Превенција и здравје на простатата (Prostate Health & Prevention)
- Редовна физичка активност (physical activity)
- Здрава исхрана богата со зеленчук и антиоксиданси (healthy diet with antioxidants)
- Избегнување на прекумерна употреба на алкохол и цигари (limiting alcohol and tobacco)
- Редовни уролошки прегледи (urological check-ups) по 45–50 година
Заклучок
Простатата е мал, но значаен орган за машкото здравје (men’s health). Разбирањето на нејзината функција и можните нарушувања е клучно за рано откривање и успешно лекување. Редовната грижа, информираноста и консултацијата со лекар може значително да придонесат за подобар квалитет на живот.
